Phật Học - Thiền Định
TU TẬP TÂM LÀNH THIỆN

TU TẬP TÂM LÀNH THIỆN

Giảng Sư: TK. Pháp Nhiên

TU TẬP TÂM LÀNH THIỆN

 

 

Tâm thường sanh diệt rất nhanh, những loại tâm bất thiện sanh diệt thường xuyên,  ngược lại những tâm thiện như tâm từ, tâm bi, tâm hỉ, tâm xả,  tâm thiền, tâm đạo quả nhiều khi cả cuộc đời của chúng ta trong giòng luân hồi dài đăng đẳng mà không hề sanh diệt.

Đức Phật dạy rằng những tâm bất thiện sanh lên thường xuyên và chúng sanh khởi chỉ đem lại những tổn hại cho mình, cho người, cho đời này, và cho đời sau. Ngược lại, những tâm mang đến lợi ích cho mình, cho người, cho đời này, cho đời sau, và đưa đến sự giác ngộ giải thoát - với loại tâm tốt đẹp này- chúng không sanh khởi tự nhiên và thường xuyên như những tâm bất thiện. Muốn chúng sinh khởi, chúng ta cần phải tu tập mới có được.

Tại sao những tâm bất thiện sanh diệt luôn và chúng ta không cần tu tập mà chúng vẫn thường xuyên có mặt?

Thói thường thì làm ác ăn cắp quen tay, ngủ ngày quen mắt, ăn vặt thì quen miệng. Những người quen tánh ăn cắp ăn trộm hay ăn vặt, chúng ta có khuyên họ bỏ tánh đó cũng là khó vì họ đã quen rồi. Tương tự, lời nói đem lại lợi ích cho mình, cho người, cho đời này, cho đời sau như vậy đối với những người không có sự tu tập không phải muốn nói là nói được. Một lời chân ngôn, một câu nói không vì thương, không vì ghét, không vì si mê, không vì sợ hãi, những lời nói này cần phải học  và cần phải có chánh niệm mới có thể nói được. Do khó như vậy nên Đức Phật khuyên rằng phải luôn cố gắng tác ý, cố gắng tu tập để có thể nói những điều lành, điều tốt.

Để có được những tâm lành, tâm tốt cũng vậy, chúng ta phải cố gắng tu tập để làm cho những tâm này sinh khởi và phát triển. Nếu không biết tu tập, những tâm bất thiện sẽ làm chủ mọi thái độ, hành động của chúng ta và cái quả mà chúng ta chắc chắn có được chính là sự khổ đau.

Một người đắc được đề mục thiền từ tâm, lúc đắc thì có một sát na thiền thôi, nhưng khi họ nhập thiền thì có nhiều sát na. Tuy vậy, Đức Phật Ngài dạy rằng rằng để khởi lên từ tâm là điều rất khó, và duy trì cho được từ tâm và tu tập cho viên mãn là điều còn khó hơn, đòi hỏi một cả sự nỗ lực rất lớn và bền bĩ.

Để cho thấy các mức độ phước báu cao thấp khác nhau, Đức Phật so sánh và chỉ ra rằng phước của một người làm phước bố thí cúng dường chỉ bằng 1/16 của người có thiền tâm . Phước của một người đắc được thiền bốn vô lượng tâm chỉ bằng 1/16 của người thành tựu được tâm siêu thế. Phước của tâm siêu thế tuy lớn như vậy nhưng chúng chỉ sanh một lần trong suốt cuộc đời của chúng ta mà thôi với điền kiện là chúng ta có tu tập Tứ Niệm Xứ và đã huân tập đầy đủ Ba-la-mật. Ví dụ, tâm sơ đạo chỉ sanh một lần duy nhất trong cuộc đời của chúng ta trong suốt vòng luân hồi rất là dài, nhưng những loại tâm như tâm tham, tâm sân, tâm si thì sanh khởi thường xuyên và chính chúng là thủ phạm khiến chúng ta mãi trầm luân. Chúng ta cứ trôi nổi trong vòng luân hồi hoài cũng vì những tâm bất thiện này. Những loại tâm thiện, ngoại trừ tâm siêu thế,  cũng không giúp ta thoát khỏi vòng luân hồi vì tâm lành thiện chỉ cho ra quả lành, chúng dẫn chúng ta sanh lên những cõi vui nhưng khi phước hết thì những cõi vui đó cũng hết .

Tuy những tâm thiện không giúp ta thoát được sự luân hồi nhưng chúng ta cần tu tập chúng, làm cho chúng viên mãn vì những tâm thiện này có thể dùng để làm nền tảng cho tâm thiền sanh lên, thí dụ từ nền tảng của những tâm thiện này mà tâm thiền vô sắc sanh lên hoặc tâm siêu thế sanh lên. Tâm siêu thế sanh lên thì chúng ta có được đạo quả Giải thoát- Níp-bàn, vĩnh viễn thoát khỏi sự trầm luân. Có 10 loại tâm thiện chúng ta cần tu tập là thính pháp, thuyết pháp, cải chánh tri kiến, cung kính, phục vụ, hồi hướng, tùy hỉ phước, bố thí, trì giới, tu tiến. Trong tâm thiện làm 10 việc lành này chúng ta thấy nghe pháp cũng là điều rất khó, thính pháp, thuyết pháp, cũng rất là khó, rồi cải chánh tri kiến, cung kính, phục vụ, hồi hướng, phước tùy hỉ, bố thí, trì giới, tu tiến cũng rất khó. 

Đức Phật dạy tâm có tu tập thì dễ sử dụng.

Chúng ta phải tu tập làm sao để những tâm thiện, những tâm thiền, những tâm đạo, tâm quả, sanh khởi và phát triển viên mãn. Đây là những kết quả mà chúng ta cần phải hướng tới trong sự tu tập, và chỉ có tu tập thì chúng ta mới có thể làm cho chúng trở nên viên mãn được.

Viên mãn là như thế nào? Như cơn mưa lớn đổ lên suối, suối đổ xuống những con rạch, những con rạch đổ về sông, sông đổ về biển, viên mãn là như vậy. Người nào thấy khổ thì người đó sẽ muốn thoát khổ và khởi lòng tin, vào Giáo Pháp, và khi đã khởi lòng tin rồi thì người đó sẽ tu tập thân cận bậc thiện nhân hoặc nghe diệu pháp, rồi tu tập giới định tuệ, rồi đắc thiền định đạo quả thần thông thắng trí, thì như vậy từ một bước khởi đầu  sẽ dẫn đến những biết tiếp theo cho đến lúc thành tựu đạo quả.
Tu tập các tâm thiện sẽ đưa chúng ta sanh về cõi trời người, cho chúng ta  được hạnh phúc lâu dài, nhưng tu tập những tâm này là chuyện rất khó làm chứ không phải dễ làm. Đó là lý do tại sao Đức Phật dạy chúng ta ráng làm sao xử dụng tâm của mình để làm lợi ích cho mình, cho người, lợi ích đời này, đời sau. Vì khi chúng ta sử dụng tâm của chúng ta được như vậy có nghĩa là chúng ta đã có tu tập nên tâm đã trở nên dễ sử dụng. 

Chuyển biên: Minh Hạnh
Biên tập: Panna Dipa Tuệ Đăng
Nguồn: Chùa Bửu Đức

Các tin khác