Phật Học - Thiền Định
KINH GIÁO GIỚI LA HẦU LA

KINH GIÁO GIỚI LA HẦU LA

Bài Pháp này Tiến Sĩ - Đại đức Thiện Minh thuyết giảng tại chùa Xá Lợi , Quận 3, TPHCM

KINH GIÁO GIỚI LA HẦU LA

 

Kính thưa quý vị!

Trong Trung Bộ Kinh có bài Kinh Giáo Giới La Hầu La. Đây là bài kinh rất hay nói về tương quan giữa một vị Phật tổ và một vị sa di mới xuất gia. Vị sa di này  là người con duy nhất của Thái tử  Sĩ Đạt Ta.

Đức Phật Ngài xuất gia năm 29 tuổi, thành đạo năm 35 tuổi. Bảy năm sau khi thành đạo, Đức Phật mới có một chuyến về kinh thành  thăm vua cha Tịnh Phạn. Lịch sử ghi chép rằng khi Đức Phật Ngài về thăm hoàng cung, nàng  Da Du Đà La  đứng trên lầu cầm tay người con trai bé nhỏ và chỉ trong  số đông sa môn đang đi dưới kia, nói với con rằng : “ Người đi đầu, đó là cha của con”. Rồi  Da Du Đà La dạy con của mình:” Chút nữa cha vào hoàng cung thì con đến xin tài sản của cha’’.

 Vua Tịnh Phạn chỉ có một người con là Thái tử Sĩ Đạt Ta  nhưng Thái tử lại bỏ ngai vàng đi xuất gia, chắc chắn người cháu nội La Hầu La sẽ lên kế vị ngai vàng. Cho nên khi Đức Phật vào tới hoàng cung thì La Hầu La đi theo và nói với Đức Phật: “Bạch Đức Thế Tôn xin hãy trao tài sản của hoàng cung lại cho con”. Đức Phật dạy La Hầu La bài học đầu tiên rằng:

-“Tài sản con đang xin ta là tài sản của thế gian. Tài sản này hôm nay có nhưng ngày mai sẽ mất. Tài sản đó đầy những lo âu, phiền não, sợ hãi. Cha thành đạo cách đây 7 năm về trước. Cha tìm một tài sản, là loại tài sản đặc biệt, loại tài sản siêu thế, cha sẽ trao cho con tài sản này. Khi con có nó, con sẽ không còn lo âu, sợ hãi nữa, nó sẽ theo con mãi mãi. Đó chính là thánh sản”.

 

 

 

Sau khi nói lời giáo giới đó xong rồi, buổi trai tăng hôm đó tại hoàng cung, Đức Phật nói với ngài Xá Lợi Phất hãy thâu nhận La Hầu La làm học trò. Tin La Hầu La xuất gia quá đột ngột làm cho mọi người trong hoàng cung vô cùng sửng sốt. Bảy năm về trước, Thái tử  Sĩ Đạt Ta bỏ hoàng cung ra đi trong đêm khuya, âm thầm lặng lẽ không một lời chào. Sau bảy năm, đối với mọi người trong hoàng cung, nổi buồn đó đã dường như đã vơi đi phần nào. Nay niềm vui đón mừng Đức Thế Tôn về thăm hoàng cung chưa được tròn đầy thì tin La Hầu La xuất gia quá bất ngờ làm Vua cha Tịnh Phạn kinh ngạc, đau khổ. Vua nén cơn phẫn nộ, nói với Đức Thế tôn:

-“Từ nay về sau đại vương yêu cầu Thế Tôn một điều, nếu người nào muốn xuất gia thì phải có sự đồng ý của cha mẹ, nếu người đã lập gia đình thì phải có sự đồng ý của vợ hoặc chồng mới được xuất gia”.  

La Hầu La xuất gia rồi nhưng khi đó mới 7 tuổi nên hãy còn thơ dại. Vì vậy, mỗi ngày La Hầu La theo thầy tế độ là ngài Xá lợi Phất đi khất thực và học oai nghi tế hạnh. Thỉnh thoảng Đức Phật cũng đến thăm La Hầu La như một người cha thăm con và với cương vị Phật tổ thăm học trò.

Ở đất nước Ấn Độ, khi một người tôn kính đến thăm gia đình thì người Ấn có phong tục là múc một thau nước đặt phía trước nhà rửa để rửa chân cho người đó.

 Ấn Độ là một đất nước đông dân, đa ngôn ngữ, đa sắc tộc, đa tôn giáo, có nền kinh tế đứng hàng thứ 8 trên thế giới. Tại Ấn Độ có hơn  8.000 ngôn ngữ khác nhau, trong đó có 18 ngôn ngữ hành chánh, 750 ngôn ngữ có văn phạm, số ngôn ngữ còn lại không văn phạm. Ấn Độ ngày nay là một đất nước thu hút số lượng khách du lịch hành hương trên thế giới rất đông. Ngoài các thánh tích Phật giáo nổi tiếng, Ấn độ còn có những di tích lịch sử và thiên nhiên xinh đẹp. Nhưng những nơi còn lưu lại các thánh tích Phật giáo, hầu hết người dân ở đây sống rất nghèo khổ và tình trạng kém vệ sinh rất phổ biến. Cho nên rửa chân cho người mà họ tôn kính là phong tục  phản ánh tinh thần hiếu khách của người dân Ấn.

Bài học thứ nhất

 Khi Đức Phật đến thăm, La Hầu La bưng nước rửa chân cho cha mình. Rửa chân xong, Đức Phật đổ nước, rồi chừa lại trong thau một chút. Sau đó Ngài hỏi La Hầu La:

- Này La Hầu La, con có thấy còn một chút nước hay không?.

La Hầu La thưa:

- Bạch Đức Thế Tôn con có thấy.

Đức Phật Ngài nói:

- “Đời của một người tu cũng chỉ đáng bằng một chút nước này thôi, nếu như người đó cố tình nói dối. Này La Hầu La đời sống đạo đức của một con người, nếu con nói láo mà không biết hổ thẹn tội lỗi thì lợi ích và hữu dụng nó ít như ở trong thau còn một ít nước vậy” .

Sau đó Đức Phật Ngài đổ hết nước trong thau ra ngoài, rồi hỏi:

- “Này La Hầu La, con có thấy trong thau  này hết nước chưa?” –

- “Bạch thế tôn con thấy’’. La Hầu La thưa.

Đức Phật dạy:

- “Đời của một người tu cũng đáng vất bỏ đi như vầy nếu như người đó cố tình nói dối.” Này La Hầu La, đời sống đạo đức của một con người nó rỗng không giống như một con người nói láo mà không có tàm, không có quý, thì nó rỗng không và nó vô tích sự giống như cái thau không còn nước .

Xong, Đức Phật lật cái thau úp xuống và nói:

-“Đời của một người tu sẽ trở nên đảo lộn như vầy nếu như người đó cố tình nói dối.”

Và, để nhấn mạnh thêm nữa, Đức Phật lật ngửa cái thau trở lại và nói:

-“Đời của một người tu cũng trở nên trống rỗng như cái thau này nếu như người đó cố tình nói dối.”

Sau đó Ngài dạy con:

“Đối với một người cố tình nói dối, không có một tội lỗi xấu xa nào mà người đó không thể làm. Vì vậy, La Hầu La, con hãy tập đừng bao giờ nói dối, cho dù đó là một lời nói đùa.”

Đức Phật Ngài nói, đời sống đạo đức của con người mà nếu phạm phải điều nói dối, nói đâm thọc thì  đời sống đó đảo lộn giống như thau nước. Và Ngài dạy La Hầu La dù trong hoàn cảnh nào, trong điều kiện nào, dù nói chơi cũng không được nói dối, nói lời đâm thọc, nói lời hai lưỡi, nói dóc mà bây giờ giới trẻ gọi là ‘’nổ’’, là ‘’tám’’. Thời buổi này người ta thích ‘’nổ’’ để lừa gạt. Có cũng ‘’nổ’’, không cũng ‘’nổ’’. Có ‘’nổ’’ đã đành, không cũng ‘’nổ’’,’’ nổ’’ từ ở nhà vô cơ quan, từ cơ quan vô chùa cũng ‘’nổ’’ luôn, mới đáng sợ. ‘’Nổ’’ như một bịnh thời đại, như cái mắc áo người ta treo đủ thứ huyênh hoang, dối láo lên đó.

Đức Phật dạy: “Con xin vâng giữ điều học là cố ý tránh xa sự nói dối”. Nói dối trong đó có nói đâm thọc, nói lời hai lưỡi, nói lời độc ác, chia rẻ. Người phạm phải lời nói dối, lời đâm thọc, người đó giống như  nước chỉ còn một ít trong thau, giống như nước không còn trong thau, giống như cái thau bị úp xuống, như cái thau bị lật lên, thật là vô ích.

Người nói dối, nói đâm thọc, đời sống của họ đảo lộn, tâm của họ bấn loạn, luôn sợ hãi, lo âu. Những người nói dối làm ảnh hưởng, gây tại họa cho những người chung quanh. Cho nên người tu phải gìn giữ cái miệng, tức là giữ lời nói của mình cho được thanh tịnh.

Bài học đầu tiên, Đức Phật dạy cho La Hầu La, một đứa con mới 7 tuổi, một sa di mới xuất gia là bài học về đạo đức chân thật. Trẻ con phải chân thật, trung thực ngay khi còn nhỏ, đó là chất liệu của một nền tảng đời sống đạo đức. Trong cuộc sống, tất cả các mối quan hệ: thầy- trò, chồng – vợ, cha – con, anh –em, chủ- tớ…đều phải có niềm tin với nhau thì quan hệ đó mới bền vững. Niềm tin đó có được từ lòng chân chật, ngay thẳng đối với nhau.

Đức Phật dạy con nghiêm khắc, nhẹ nhàng chỉ cho con thấy việc nói dối là không nên làm đối với một đứa trẻ. Trẻ con cần phải chân thật trong mỗi lời nói, mỗi việc làm của mình. Có như vậy, lớn lên mới làm người thành thật.

Bài học thứ hai

Một lần khác, đức Phật đến thăm La Hầu La. Ngài hỏi:

-“Cái gương dùng để làm gì?”

“Bạch Đức Thế Tôn, gương dùng để soi” – La Hầu La thưa.

Đức Phật lại dạy:

“Trong khi chuẩn bị làm điều chi bằng thân, khẩu, ý, con phải quán chiếu: hành động này có gây tổn hại cho mình hoặc cho kẻ khác không. Nếu, sau khi suy xét, con thấy rằng hành động đó sẽ có hại, thì con hãy đừng làm. Còn nếu con thấy rằng hành động đó có ích lợi cho con và cho kẻ khác, thì con hãy làm”.

Đức Phật Ngài dạy La Hầu La: đời sống tu hành của con giống như tấm gương, cho nên trước khi con hành động thì hãy tự hỏi nó có lợi ích gì cho con hay không , nó có lợi ích cho những người khác hay không. Nếu có lợi ích cho con, cho những người khác thì con làm, nếu nó không lợi ích cho con, nó làm tổn hại cho người khác thì con đừng làm, nó hại cho người khác mà có lợi cho con thì con cũng đừng làm. Hay là nó lợi cho người khác mà có hại cho con thì con cũng đừng làm.

Bài học thứ hai Đức Phật dạy La Hầu La là phải suy xét mọi hành động, nhìn lại chính mình trong mỗi việc mình làm.

Vậy thế nào là hành động có lợi ích cho mình và cho người khác? Đức Phật dạy, hành động nào thiện thì mình nên làm, hành động bất thiện thì nên xa lánh. Đây là điều thuộc về giới.  Giới chia làm nhiều loại. Giới thứ nhất là giới thông thường, giới này ở mỗi quốc gia, mỗi địa phương, mỗi gia đình có quy định, quy ước khác nhau.

Giới thứ hai, gọi là giới luật thuộc về lĩnh vực tôn giáo. Phật giáo có nhiều giới, trong đó có năm giới căn bản áp dụng cho các vị tu sĩ xuất gia và cư sĩ tại gia, đó là giới không sát sanh, không nói dối, không tà dâm, không trộm cắp, không uống rượu. Ngoài ra còn có Bát quan trai giới.  

Nhưng ở đây chúng tôi muốn nói với quý vị về giới thông thường. Thế nào là giới thông thường ? Là  những quy định của pháp luật, những quy ước của xã hội mà con người phải tôn trọng và thực hiện. Giới thông thường có thể thay đổi tùy theo quốc gia, vùng miền, dân tộc, tín ngưỡng, gia đình.

Ví dụ trong gia đình, cha mẹ dạy, buổi sáng phải quét nhà, dọn dẹp phòng khách sạch sẽ, chỉ định công việc cho con, nhưng con không làm là con đã vi phạm giới thông thường. Ba mẹ quy định ăn cơm xong là phải rửa chén, không được để chén bát dơ qua đêm, con không làm đúng như vậy là vi phạm giới của gia đình.

 Hoặc luật pháp Việt Nam quy định người sử dụng phương tiện xe gắn máy lưu thông trên đường bắt buộc phải đội mũ bảo hiểm. Đó là luật an toàn giao thông. Những ai không đội mũ bảo hiểm trong trường hợp trên là vi phạm giới thông thường. Có thể nhiều năm về trước, chúng ta quen chạy xe gắn máy ra đường không đội mũ bảo hiểm. Thậm chí thấy ai đội mũ bảo hiểm, có thể chúng ta còn nói họ chơi trội, đội mũ làm gì cho phiền phức. Nhưng bây giờ nếu chạy xe gắn máy ra đường mà không có mũ bảo hiểm là tự nhiên thấy như mình có lỗi vậy, cái tâm luôn hồi hộp vì sợ công an phạt. Nhiều người hiểu chưa thấu đáo, dễ nhầm lẫn về giới thông thường nên từ đó không thực hiện nghiêm túc. Giới thông thường cũng là giới mà chúng ta phải gìn giữ đó, thưa quý vị.

Giới thông thường có thể hợp với nơi này mà không hợp với nơi khác. Ví dụ, ở Việt Nam lái xe ô tô, muốn xin qua đường, “qua mặt” dù có nhấn còi inh ỏi cũng không ai phàn nàn gì. Nhưng ở Mỹ, hầu hết người lái xe tôn trọng luật giao thông, không khi nào họ bóp còi xe để lấn đường.

Hoặc chùa có thanh quy của chùa. Lên chánh điện lạy Phật, quý vị phải bỏ dép ra ngoài. Có chùa còn quy định không cho mặc áo ngắn tay vào chánh điện. Đó là giới luật nhà chùa ban hành ai cũng phải tôn trọng.  Cho nên nếu quý vị không hiểu về giới thông thường chỗ này, quý vi nói tôi đi chùa, tôi chỉ giữ giới theo luật Phật thôi, nói vậy không được. Nhiều khi quý vị giữ giới theo luật Phật nhưng quý vị phạm luật thế gian cũng không được. Đức Phật dạy quý vị giữ giới thông thường để chúng ta được tốt đời đẹp đạo, để cho tâm quý vị mát mẻ, an vui.

Cho nên giới thông thường cũng quan trọng lắm, ai cũng phải giữ gìn. Có nhiều thầy, nhiều cô tự cho mình tu cao, thọ mấy trăm giới rồi nên giới thông thường cần chi phải thực hành. Chùa neo người, sân rụng đầy lá, Thầy cũng mặc kệ nó dơ, không quét. Bếp chùa cần người phụ nhưng cô cho rằng việc rửa chén là thấp hèn, không nhúng tay vào. Phật tử nhiều người nói: tui thọ bồ tát giới rồi nghen, tui lo tu nghen, không cầm chổi quét nhà nghen. Nhiều người có tâm tưởng như thế. Hãy biết, sống chỗ nào thì phải chấp tác chỗ đó, tôn trọng quy luật ở đó.

Ở Miến Điện có một vị thiền sư rất nổi tiếng. Ngài nổi tiếng là một vì thiền sư đức độ, dạy thiền cho hàng tram, hàng ngàn người từ khắp nơi trên thế giới đến học. Ngài còn nổi tiếng là nhà sư tình nguyện rửa chén cho chư tăng và cho cả Phật tử luôn. Chùa của ngài rất đông phật tử. Mọi người kính trọng, thương yêu Ngài vì Ngài là một thiền sư gương mẫu và vì hạnh phục vụ vô điều kiện của ngài trong những việc rất nhỏ là rửa chén. Việc nhỏ vậy mà không phải vị thiền sư nào, phật tử nào cũng làm được. Cho nên, người ta không chỉ kính trọng đạo cao đức trọng ở người tu mà còn kính trọng những đức tính bình thường, giản dị của một con người.

Sống hài hòa giữa đạo và đời là một cách sống đẹp của người tu hành. Qúy vị tu mà không làm tròn bổn phận đối với cha mẹ, chồng con, anh em, đối với xã hội…thì công trình tu tập của mình rất chênh vênh. Mặc dù quý vị là một phật tử thuần thành, bạn hữu trong đạo tràng ai cũng quý mến nhưng gia đình còn chưa hài lòng mình về một phương diện nào đấy thì hãy cố gắng sửa mình cho tốt, giữ giới thông thường cho tốt để tâm được yên vui, phước báu được tròn đầy.

Bài học thứ hai, Đức Phật dạy La Hầu La, bất cứ làm cái gì phải nhìn lại con giống như là gương phản chiếu. Nếu lợi cho con mà hại cho người khác thì đừng làm.

Qúy vị thấy rằng, Đức Phật không dạy con về đúng hay sai mà dạy cho con biết suy nghĩ suy về cái lợi và cái hại. Khi nghĩ về cái lợi và cái hại, chúng ta sẽ biết sợ nhân quả. Đó chính là đạo đức của người tu.

Đức Phật với lòng từ bi vô hạn đã dạy cho La Hầu La bài học của lòng yêu thương, hạt giống tâm hồn này rất cần cho đứa trẻ để nó lớn lên biết ý thức mỗi việc làm của mình có gây tổn hại cho ai không. Đạo Phật không phải để nói. Đạo Phật là làm, là hành động, là thực hành. Đức Phật đã dạy con nhìn lại những hành động mình làm, quay trở về với chính mình để quán chiếu với lòng từ bi, xem xét mọi việc để đừng gây lỗi lầm với một ai, nếu có thì phải biết hổ thẹn, phải có tâm tàm quý, và phải biết sám hối. Bài học này vô cùng giá trị đối với tuổi trẻ.

Qúy vị làm cha mẹ phải dạy con biết nhận ra lỗi lầm của mình. Trong thực tế, rất nhiều vụ án xảy ra mà kẻ gây án tuổi còn rất trẻ, kẻ bao che cho tội ác là cha mẹ như trong trường hợp sát thủ Lê Văn Luyện ở Bắc Giang giết hại cả gia đình tiệm vàng để cướp của.

Ngay khi con còn nhỏ, cha mẹ dạy con lòng trung thực, không sát sanh, không nói dối, không trộm cắp, không tà dâm, không uống rượu…Những giá trị này không chỉ nói suông mà cha mẹ phải làm gương cho con, làm cho con tin tưởng vào cha mẹ. Qúy vị hãy giúp con mình lớn lên phát triển nhân cách, đạo đức, là một người trung thực, sống thành thật với mọi người.

 

 

 

DD. Thiện Minh

 

 

 

Các tin khác